Importerzy i eksporterzy mają urozmaicone życie już od stycznia dzięki Brexit i nowym regulacjom z nim związanych, więc dlaczego HMRC nie miałoby wprowadzić dreszczyku emocji również w życie pracowników sektora budowlanego. I tak od 1 marca wprowadzono nowe zasady naliczania, raportowania i opłacania podatku VAT, które specyficznie dotyczą sektora budowlanego (CIS).  Poniżej przedstawiam 12 przykazań budowlańca w związku z odwrotnym obciążeniem VAT, czyli 12 najczęściej zadawanych pytań wraz z odpowiedziami. 

Życzę dobrej lektury, a jeśli nadal coś jest niezrozumiałe lub potrzebujesz pomocy z tym zagadnieniem zapraszam do kontaktu. 

  1. Co to jest odwrotne obciążenie VAT (VAT Reverse Charge) dla usług budowlanych?

Odwrotne obciążenie VAT dla usług budowlanych, jest zmianą w sposobie rozliczania podatku VAT dla niektórych rodzajów usług budowlanych w Wielkiej Brytanii, wraz z materiałami budowlanymi i konstrukcyjnymi wykorzystywanymi bezpośrednio w tych usługach (chociaż nie ma zastosowania do materiałów budowlanych i konstrukcyjnych dostarczanych oddzielnie i niezależnie od jakichkolwiek usług budowlanych).

Odwrotne obciążenie VAT w budownictwie jest w rzeczywistości rozszerzeniem Systemu dla Przemysłu Budowlanego (CIS) i ma zastosowanie tylko do transakcji, które są zgłaszane w ramach CIS i są pomiędzy wykonawcami i podwykonawcami zarejestrowanymi w VAT.

System ten oznacza, że osoby świadczące usługi budowlane na rzecz klienta zarejestrowanego jako płatnik VAT nie muszą już rozliczać się z podatku VAT.

Zamiast tego, to klient rozlicza się z podatku VAT (to znaczy, że jest to dla niego podatek naliczony, tak jakby sam dokonał dostawy).

W jeszcze prostszym ujęciu, w przypadku usług, które świadczą, podwykonawcy wymagają, aby zatrudniający ich wykonawca zajął się i zapłacił podatek VAT bezpośrednio do HMRC.

Otrzymana zapłata jest za koszt wykonanej pracy (plus użyte materiały), po odliczeniu wszelkich odliczeń CIS na podatek i National Insurance, ale żaden VAT nie zostanie zapłacony na fakturze.

2. Co jeśli mój projekt budowlany rozpoczął się przed wprowadzeniem odwrotnego obciążenia, ale zakończył się po jego wprowadzeniu?

To zależy od tego, kiedy jest punkt podatkowy. W większości przypadków jest to data wystawienia faktury VAT lub otrzymania płatności – w zależności od tego, co nastąpi wcześniej.

Jednakże, jeśli dokonano przedpłaty, wówczas będzie to data otrzymania zapłaty przez dostawcę. A jeśli nie ma faktury lub faktura została wystawiona 15 lub więcej dni przed zakończeniem pracy, jest to data zakończenia pracy.

3. Kogo dotyczy odwrotne obciążenie VAT dla usług budowlanych?

Odnosi się ono wyłącznie do firm zarejestrowanych w VAT, które dostarczają/odbierają usługi, które są zgłaszane w ramach CIS.

Innymi słowy, dotyczy to usług świadczonych pomiędzy większością podwykonawców i wykonawców budowlanych w Wielkiej Brytanii.

Jeżeli Twoja firma jest odbiorcą usług budowlanych i otrzymuje fakturę z odwrotnym obciążeniem, wtedy rozliczasz się z podatku VAT jako część podatku naliczonego, tak jakbyś sam go sobie naliczył.

Jeśli Twoja firma nie jest zarejestrowana jako podatnik VAT, wówczas odwrotne obciążenie nie może być zastosowane wobec Ciebie, a standardowe zasady VAT mają zastosowanie wobec dostawcy (więc będzie on naliczał Ci VAT i rozliczał go jak zwykle). Jeśli nie jesteś zarejestrowany jako podatnik VAT, powinieneś wyraźnie poinformować o tym dostawcę na piśmie. Co istotne, odwrotne obciążenia nie przyczyniają się do potencjalnego progu VAT firmy. Jeśli więc nie jesteś zarejestrowany jako podatnik VAT, próba zastosowania odwrotnego obciążenia nie spowoduje przekroczenia tego progu.

W szczególności, odwrotne obciążenie nie dotyczy użytkowników końcowych, takich jak ludzie, którzy korzystają z budynku, który został zbudowany przez świadczone usługi, ani nie dotyczy niektórych osób z nimi związanych, takich jak właściciele lub najemcy.

Dla jasności, HMRC twierdzi, że odwrotne obciążenie VAT dla budownictwa nie ma zastosowania do podwykonawców, chyba że odpowiedź na wszystkie z poniższych pytań jest pozytywna:

Czy którekolwiek z dostaw, które wykonujesz są objęte zakresem CIS?

Czy dostawa jest standardowa czy o obniżonej stawce?

Czy twój klient jest zarejestrowany jako płatnik VAT?

Czy płatność zostanie zgłoszona w ramach CIS?

Czy jesteś pewien, że klient nie jest użytkownikiem końcowym?

4. Co mam zrobić, jeśli odwrotne obciążenie VAT dla usług budowlanych nie ma zastosowania do świadczonych przeze mnie usług?

Zastosowanie mają zwykłe zasady VAT, co oznacza, że powinieneś wystawić fakturę na VAT i rozliczyć go w deklaracji VAT.

5. Do jakich usług budowlanych stosuje się odwrotne obciążenie VAT?

Według HMRC, odwrotne obciążenie ma zastosowanie do następujących usług, włączając w to wszelkie usługi, które stanowią integralną część poniższych pozycji, lub są do nich przygotowawcze, lub służą do ich ukończenia (np. oczyszczanie terenu lub wykopy ziemne):

  • budowa, przebudowa, naprawa, rozbudowa, rozbiórka lub demontaż budynków lub konstrukcji (stałych lub nie), w tym instalacji morskich
  • budowa, przebudowa, naprawa, rozbudowa lub rozbiórka wszelkich obiektów budowlanych stanowiących lub mających stanowić część gruntu, w tym (w szczególności) murów, robót drogowych, linii energetycznych, aparatury łączności elektronicznej, pasów startowych samolotów, doków i portów, torów kolejowych, śródlądowych dróg wodnych, rurociągów, zbiorników, wodociągów, studni, kanałów ściekowych, zakładów przemysłowych i instalacji służących odwadnianiu gruntów, ochronie wybrzeża lub obronie
  • instalację w jakimkolwiek budynku lub strukturze systemów ogrzewania, oświetlenia, klimatyzacji, wentylacji, zasilania w energię elektryczną, odwadniania, urządzeń sanitarnych, zaopatrzenia w wodę lub ochrony przeciwpożarowej
  • wewnętrzne czyszczenie budynków i budowli, o ile jest przeprowadzane w trakcie ich budowy, przebudowy, naprawy, rozbudowy lub renowacji
  • malowanie lub dekorowanie wewnętrznych lub zewnętrznych powierzchni wszelkich budynków lub konstrukcji.
  • Należy pamiętać, że odwrotne obciążenie dotyczy usług wymienionych powyżej oraz wszelkich materiałów budowlanych użytych bezpośrednio do wykonania tych usług.

Jest to różnica w stosunku do systemu CIS, który nie obejmuje materiałów.

6. Co jest zwolnione z odwrotnego obciążenia VAT dla usług budowlanych?

HMRC wymienia następujące przykłady wyłączeń, jeśli są one świadczone samodzielnie, choć lista ta nie jest wyczerpująca:

  • wiercenie w poszukiwaniu lub wydobywanie ropy naftowej lub gazu ziemnego
  • wydobycie (podziemne lub powierzchniowe) minerałów oraz drążenie tuneli, wykonywanie odwiertów lub budowa obiektów podziemnych w tym celu
  • produkcja elementów budowlanych lub inżynieryjnych, sprzętu, materiałów, instalacji lub maszyn, lub dostawa takich elementów na miejsce budowy
  • produkcja elementów systemów grzewczych, oświetleniowych, klimatyzacyjnych, wentylacyjnych, zasilania w energię elektryczną, odwadniania, urządzeń sanitarnych, zaopatrzenia w wodę lub ochrony przeciwpożarowej, lub dostawa takich elementów na miejsce budowy
  • prace zawodowe architektów lub geodetów, lub konsultantów w zakresie budownictwa, inżynierii, dekoracji wnętrz lub zewnętrznych, lub kształtowania krajobrazu
  • wykonywanie, instalacja i naprawa dzieł artystycznych, takich jak rzeźby, murale i inne dzieła o charakterze całkowicie artystycznym
  • wypisywanie znaków oraz stawianie, instalowanie i naprawa szyldów i reklam
  • instalowanie siedzeń, żaluzji i okiennic
  • instalacja systemów bezpieczeństwa, w tym alarmów przeciwwłamaniowych, telewizji przemysłowej i systemów nagłośnieniowych

7. Jestem podwykonawcą. Co oznacza odwrotne obciążenie VAT dla usług budowlanych dla mojej firmy?

Jeśli jesteś podwykonawcą (tzn. świadczysz usługi budowlane podlegające regulacjom CIS), oznacza to bardzo niewiele, ponieważ wystawiając fakturę VAT będziesz jedynie przenosił obciążenia VAT, które i tak musiałbyś rozliczyć.

Należy jednak liczyć się ze zmianą sposobu uzgadniania płatności od klientów z wystawionymi fakturami, ponieważ klienci zarejestrowani jako płatnicy VAT będą zatrzymywać element VAT za wszelkie usługi związane z CIS.

Może to wymagać aktualizacji oprogramowania księgowego, jeśli nie używasz oprogramowania w chmurze.

Może to również wpłynąć na przepływ gotówki, ponieważ VAT, który wcześniej był przechowywany przed przekazaniem go co miesiąc/kwartał do HMRC jako płatność, nie jest już dostępny do jakiegokolwiek wykorzystania.

W szczególności, ponieważ nie płacisz już podatku VAT od swojej sprzedaży, możesz stać się tym, co HMRC nazywa zwrotnym przedsiębiorcą – firmą, której deklaracja VAT oznacza, że domaga się ona pieniędzy od HMRC, zamiast dokonywać płatności.

HMRC sugeruje takim firmom przejście na miesięczne deklaracje, aby przyspieszyć płatności otrzymywane od HMRC i w ten sposób poprawić przepływ gotówki.

Jeśli chodzi o wypełnianie deklaracji VAT, nie wolno wpisywać w polu 1 deklaracji VAT żadnego podatku należnego od sprzedaży, do której stosuje się krajowe odwrotne obciążenie. Musisz jednak wpisać wartość takiej sprzedaży w Polu 6.

Pobierz darmowy przewodnik Tackling the Construction Industry Scheme i dowiedz się więcej o odwrotnym obciążeniu VAT w budownictwie, które weszło w życie 1 marca 2021 r.

8. Jestem kontraktorem. Co oznacza odwrotne obciążenie VAT dla usług budowlanych dla mojego biznesu?

Jeśli jesteś wykonawcą (tj. nabywcą usług budowlanych regulowanych przez CIS), oznacza to, że musisz upewnić się, że otrzymując faktury VAT z odwrotnym obciążeniem, prawidłowo je rozliczasz.

Musisz zapłacić należny VAT bezpośrednio do HMRC jako część normalnego procesu rozliczenia VAT, zamiast płacić VAT od dostaw związanych z CIS swojemu dostawcy.

Może to wymagać aktualizacji oprogramowania księgowego, jeśli nie używasz oprogramowania w chmurze.

Możesz zyskać korzyści z przepływu gotówki, ponieważ VAT, który wcześniej musiałeś zapłacić podwykonawcom, ale nie mogłeś odzyskać do następnej deklaracji VAT, jest po prostu odliczany w deklaracji VAT. Nie powinno to mieć żadnego wpływu na ogólny rachunek VAT.

Jednakże, aby upewnić się, że nie zapłacisz zbyt dużo lub zbyt mało podatku VAT, upewnij się, że faktura, którą otrzymujesz jest poprawna, szczególnie w odniesieniu do właściwych stawek VAT, oraz upewnij się, że wymienione usługi kwalifikują się do odwrotnego obciążenia.

W momencie składania deklaracji VAT, wpisz w polu 1 deklaracji VAT podatek należny od zakupów, do których stosuje się krajowe odwrotne obciążenie. Nie wpisuj jednak wartości takich zakupów w polu 6.

Możesz odzyskać podatek naliczony od zakupów objętych krajowym odwrotnym obciążeniem w polu 4 deklaracji VAT i wpisać wartość zakupów w polu 7, w normalny sposób.

9. Czy odwrotne obciążenie VAT dla usług budowlanych ma zastosowanie do prac wykonywanych dla użytkowników domowych?

Nie. Ma ono zastosowanie tylko do firm zarejestrowanych do CIS.

Jeżeli usługi są świadczone na rzecz osób fizycznych niezarejestrowanych jako podatnicy VAT lub innego rodzaju osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej, wówczas obowiązują standardowe zasady VAT.

10. Co zrobić, jeżeli wystawiam fakturę za usługi mieszane, która zawiera element odwrotnego obciążenia VAT?

W takim przypadku należy zastosować odwrotne obciążenie VAT dla całej faktury. Ma to na celu jak najprostsze administrowanie systemem.

11. Czy odwrotne obciążenie VAT dla usług budowlanych ma zastosowanie do prac wykonywanych przez moją firmę za granicą?

Nie. Jest ono ograniczone do firm brytyjskich świadczących usługi budowlane w Wielkiej Brytanii dla klientów zarejestrowanych jako płatnicy VAT.

12. Nie jestem pewien, czy odwrotne obciążenie VAT dla usług budowlanych ma zastosowanie do usług świadczonych przez moją firmę.

Pierwszym krokiem jest zasięgnięcie profesjonalnej porady w tej kwestii. Należy zwrócić się do specjalisty ds. podatku VAT lub bezpośrednio do HMRC.

W szczególności, HMRC twierdzi, że będzie stosował „łagodne podejście” do wszelkich błędów popełnionych w ciągu pierwszych sześciu miesięcy w odniesieniu do błędów napotkanych w związku z odwrotnym obciążeniem VAT. Jednakże, nie jest to usprawiedliwienie dla ignorowania wymogów lub popełniania celowych błędów.

HMRC dodaje następujące wskazówki: „Jeśli nadal istnieją wątpliwości, pod warunkiem, że odbiorca jest zarejestrowany jako podatnik VAT, a płatności podlegają CIS, zaleca się, aby zastosować odwrotne obciążenie”.